Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.
แชร์สิ่งนี้ บทความ
X
baby walking in garden

วิธีกระตุ้นพัฒนาการเด็ก 1 ขวบ ให้เรียนรู้สมวัย

 

วิธีกระตุ้นพัฒนาการเด็ก 1 ขวบ ให้ลูกเรียนรู้ และมีพัฒนาการที่สมวัย คุณพ่อคุณแม่สามารถส่งเสริมได้ไม่ยาก เพียงแค่เข้าใจพัฒนาการด้านต่างๆ มีอะไรบ้าง มาดูกัน

วันพุธ, เมษายน 28th, 2021

ได้เวลาปักเทียน เป่าเค้ก แล้วร้องเพลงแฮปปี้เบิร์ดเดย์ อวยพรวันเกิดให้เจ้าตัวเล็กกันแล้วนะคะ เชื่อว่าคุณพ่อคุณแม่ทุกท่านคงอยากให้ลูกเติบโตไปเป็นเด็กที่แข็งแรง และหัวไว ช่วงเวลานี้แหละค่ะที่คุณพ่อคุณแม่ต้องเตรียมตัวและทำความเข้าใจพัฒนาการเด็ก 1 ขวบ เพราะเป็นช่วงที่ลูกกำลังจะเข้าสู่พัฒนาการก้าวใหม่ ลูกน้อยพร้อมเรียนรู้ ต้องการสำรวจสิ่งต่างๆ ตลอดเวลา มาดูกันดีกว่าว่า มีอะไรบ้างที่คุณพ่อคุณแม่ควรรู้ เพื่อเตรียมตัวส่งเสริมพัฒนาการให้เขาได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

baby playing with mom

พัฒนาการเด็ก 1 ขวบ ด้านร่างกาย

ลูกวัย1 ขวบ จะมีการพัฒนาการทางด้านร่างกายที่เห็นได้ชัดคือ น้ำหนักตัวและส่วนสูง โดยข้อมูลจากสำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข เผยแพร่เมื่อปี 2564 ได้ให้ข้อมูลไว้ว่า พัฒนาการเด็ก 1 ขวบ นั้น
• น้ำหนักเด็ก 1 ขวบ เด็กผู้ชายจะมีน้ำหนักตัวโดยเฉลี่ยตามเกณฑ์อยู่ที่ 8.4 – 11.5 กิโลกรัม เด็กผู้หญิง จะมีน้ำหนักตัวโดยเฉลี่ยตามเกณฑ์อยู่ที่ 7.6 – 10.5 กิโลกรัม
• ส่วนสูงเด็ก 1 ขวบ เด็กผู้ชายจะมีส่วนสูงโดยเฉลี่ยตามเกณฑ์อยู่ที่ 71 – 80 เซนติเมตร เด็กผู้หญิง จะมีส่วนสูงโดยเฉลี่ยตามเกณฑ์อยู่ที่ 69 – 79 เซนติเมตร
ลูกในวัยนี้จะมีจังหวะการก้าวเดินที่ความมั่นคงมากขึ้น และมีความซุกซน อยากรู้อยากเห็น คุณพ่อคุณแม่จึงควรจัดเตรียมสถานที่ให้ปลอดภัย ไม่ควรมีของเล่นวางกระจัดกระจายอยู่บนพื้น เพื่อป้องกันอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้น ลูกชอบจับโน่นจับนี่ ไม่ว่าจะเป็นการหยิบของเล่น หยิบอาหารเข้าปาก หรือดื่มน้ำเองจากแก้วได้ เป็นต้น รวมถึงชอบค้นหาสิ่งของต่างๆ ซึ่งช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่อาจจะทราบได้ว่าลูกถนัดข้างไหน โดยการสังเกตว่า เขาใช้มือข้างไหนบ่อยที่สุดในการจับสิ่งของนั่นเอง

 

พัฒนาการเด็ก 1 ขวบ ด้านสติปัญญา

ลูกมีพัฒนาการในการฟังและรู้ภาษา สามารถออกเสียงคำซ้ำๆ ได้ เช่น ‘หม่ำๆ’ ‘จ๋าจ้ะ’ เป็นต้น เข้าใจท่าทาง หรือเลียนแบบท่าทางได้ เช่น โบกมือบ๊ายบาย ตบมือ ส่งจูบตามคำสั่งได้ เข้าใจสิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ต้องการจะสื่อสารผ่านน้ำเสียงว่าแบบนี้คือ การชม การดุ และสามารถแสดงความต้องการโดยทำท่าทาง เช่น ชี้ ยื่นมือให้อุ้ม ดึงเสื้อ ลูกสามารถเล่นสิ่งของตามประโยชน์ของสิ่งของได้ เช่น หวี ช้อน แก้วนํ้า อีกทั้งสามารถแยกของเล่นตามสีและรูปร่างได้แล้ว

พัฒนาการเด็ก 1 ขวบ ด้านอารมณ์ และจิตใจ

เมื่ออายุ1ขวบ ลูกจะพยายามเปล่งภาษาเพื่อพูดคุยมากขึ้น และแสดงอารมณ์ของตนเอง แสดงอารมณ์โกรธเมื่อไม่พอใจหรือถูกขัดใจ ซึ่งคุณพ่อคุณแม่ไม่จำเป็นต้องตามใจลูกนะคะ แต่ควรเปิดโอกาสให้ลูกเรียนรู้ประสบการณ์นี้ในสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม เช่น เมื่อลูกหิวแล้วโกรธ ร้องไห้ คุณพ่อคุณแม่สามารถสอนให้ลูกรอคอยในระยะเวลาสั้นๆ ก่อนให้นม หรืออาหาร เพื่อให้ลูกหัดรอคอย และควบคุมอารมณ์ตัวเอง แล้วเขาจะหาทางออกอื่นๆ เพื่อช่วยให้ตัวเองสงบ เช่น เด็กบางคนอาจหันไปสนใจเล่นของเล่นอื่นๆ หรือดูดนิ้วเพื่อช่วยผ่อนคลายตนเอง เป็นต้น

นอกจากอารมณ์โกรธแล้ว ลูกวัยนี้จะมีอารมณ์กลัวหรือวิตกกังวล เช่น กลัวเสียงดัง กลัวคนแปลกหน้า กลัวคุณพ่อคุณแม่หายไป ซึ่งถือว่าเป็นพัฒนาการเด็ก 1 ขวบ ปกติตามวัยนะคะ ดังนั้นคุณพ่อคุณแม่ควรให้ความมั่นใจแก่ลูกว่าเขาปลอดภัย ชมเชยให้กำลังใจ และฝึกลูกทีละน้อยให้เขาสามารถเผชิญและเอาชนะความกลัวได้ในที่สุด ที่สำคัญ คุณพ่อคุณแม่ต้องเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ลูกในการควบคุมอารมณ์อย่างเหมาะสม สร้างบรรยากาศในบ้านให้อบอุ่น แวดล้อมด้วยความรักและความสุขนะคะ

พัฒนาการเด็ก 1 ขวบ ด้านโภชนการ

ในช่วงวัยนี้ลูกจะใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้ได้ดี สามารถใช้ช้อนป้อนตัวเองได้บ้าง มีฟันขึ้นหลายซี่ สามารถขบเคี้ยวได้เก่งขึ้น ลูกควรได้รับอาหารมื้อหลักวันละ 3 มื้อ ซึ่งอาหารทั้ง 3 มื้อ ควรเป็นอาหารที่มีสารอาหารครบถ้วนทั้ง 5 หมู่ อาจดัดแปลงจากอาหารของผู้ใหญ่ แต่ต้องทำให้สุก อ่อนนุ่ม ชิ้นเล็กเคี้ยวง่าย และรสไม่จัด ควบคู่ไปกับการให้ลูกดื่มนมรสจืดวันละ 2-3 มื้อ ซึ่งสารอาหารสำคัญหลักๆ ของเด็กวัยนี้ ได้แก่ วิตามินซี วิตามินอี แคลเซียม โปรตีนและเกลือแร่ รวมทั้งโอเมก้า 3 และ 6 ดีเอชเอ ที่ช่วยเสริมพัฒนาการด้านสติปัญญาให้ลูกน้อย หากคุณแม่บางท่านที่ยังให้นมแม่อยู่ ยังสามารถให้นมแม่ควบคู่กับอาหารอื่นๆ ที่เหมาะสมตามวัยของลูกได้นะคะ

baby playing toy

3 เคล็ด (ไม่) ลับ ส่งเสริมพัฒนาการเด็ก 1 ขวบ

การกระตุ้นพัฒนาการเด็ก 1 ขวบ คุณพ่อคุณแม่สามารถทำได้ง่ายๆ ตามคำแนะนำของ คู่มือส่งเสริมพัฒนาการเด็กแรกเกิด – 5 ปี สำหรับผู้ปกครอง กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ได้ดังนี้

1. เพื่อส่งเสริมกล้ามเนื้อ และการเคลื่อนไหว

จัดให้ลูกอยู่ในท่าเกาะยืน หรือปีนป่ายกับโต๊ะ เก้าอี้ หรือโซฟาโดยคุณพ่อคุณแม่คอยดูแลอยู่ด้านหลังลูกในระยะห่างพอดี ที่จะช่วยประคองเมื่อลูกจะล้ม หยิบของเล่นขึ้นมาเล่นในระดับสายตาของลูก เมื่อลูกสนใจของเล่น วางของเล่นไว้ที่พื้น แล้วพูดคุย ชักชวนให้ลูกหย่อนตัวลงมานั่งเล่นของเล่นที่พื้นด้วยกัน ถ้าลูกยังทรงตัวไม่ดี คุณพ่อคุณแม่ควรช่วยพยุงตัวให้ลูกลงนั่งที่พื้น และลดการช่วยเหลือลง เมื่อลูกสามารถหย่อนตัวลงนั่งที่พื้นได้ด้วยตัวเอง

2. เพื่อส่งเสริมการใช้ภาษา

คุณพ่อคุณแม่แบ่งขนมหรืออาหารเป็นชิ้นเล็กๆ ประมาณ 1 เซนติเมตร ไว้ในจาน หยิบอาหารหรือขนมโดยใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้หยิบให้ลูกดู แล้วบอกให้ลูกทําตาม ถ้าลูกทําไม่ได้ ให้ช่วยเหลือโดยการจับรวบนิ้วกลาง นิ้วนาง และนิ้วก้อยเข้าหาฝ่ามือ เพื่อให้ลูกใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้หยิบวัตถุ หรือเล่นเกมที่ลูกต้องใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้แตะกันเป็นจังหวะ เช่น เล่นร้องเพลงแมงมุมขยุ้มหลังคาประกอบท่าทางจีบนิ้ว เป็นต้น หรือคุณพ่อคุณแม่สามารถกระตุ้นให้ลูกเข้าใจภาษามากขึ้นได้โดย นำของเล่นหรืออาหารที่ลูกชอบ 2-3 อย่าง วางไว้ด้านหน้า ถามลูกว่า “หนูเอาอันไหน” หรือถามว่า “หนูเอาไหม” รอให้ลูกแสดงความต้องการก่อน จึงจะให้ของ ทําทุกครั้งเมื่อคุณพ่อคุณแม่ต้องการให้ของเล่นกับลูก

3. เพื่อส่งเสริมพัฒนาการให้ลูกสามารถช่วยเหลือตัวเองได้

คุณพ่อคุณแม่ควรฝึกร่วมกับการดำเนินชีวิตประจําวัน เช่น การหวีผม คุณพ่อคุณแม่หวีผมตนเองให้ลูกดู แล้วจับมือลูกหวีผมของลูกเอง ในการฝึกอาจเปลี่ยนเป็นสถานการณ์อื่นๆ ได้ เช่น ขณะแปรงฟัน ขณะป้อนอาหาร เป็นต้น

แอบกระซิบคุณพ่อคุณแม่สักนิดนะคะ ในช่วง 1 ขวบ ควรอุ้มลูกให้น้อยลง แล้วปล่อยให้เขาคลาน เกาะยืน หรือหัดเดินด้วยตัวเอง เพื่อช่วยส่งเสริมพัฒนาการเด็ก 1 ขวบ ให้มีพัฒนาการตามวัย นอกจากนี้กิจกรรมที่ทำร่วมกับลูก ยังเป็นโอกาสให้ครอบครัวได้ใช้เวลาร่วมกัน เพื่อสัมพันธภาพที่ดีระหว่างคุณพ่อคุณแม่ และลูกอีกด้วยค่ะ

อ้างอิง
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข, คู่มือส่งเสริมพัฒนาการเด็กเเรกเกิด - 5 ปี สำหรับผู้ปกครอง, 2 เมษายน2564, เข้าถึงได้จาก https://www.thaichilddevelopment.com/images/doc/Ebook1.pdf
ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย และสมาคมกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย, คู่มือสำหรับพ่อแม่ เพื่อเผยแพร่ความรู้ด้านการดูแลและพัฒนาเด็ก ตอน วัยเด็กเล็ก 0-3 ปี, 2 เมษายน2564, เข้าถึงได้จากhttp://www.thaipediatrics.org/Media/media-20171010123052.pdf
สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข, กราฟแสดงเกณฑ์อ้างอิงการเจริญเติบโตเด็ก 0-5 ปี, 2 เมษายน 2564, เข้าถึงได้จาก https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/kidgraph

อ่านเพิ่มเติม

เข้าร่วมคลับแม่หมี

คลับที่รวบรวม ข้อมูลโภชนาการ พัฒนาการ การดูแลลูกน้อย ตลอด 1,000 วันแรก

  • ข้อมูลโภชนาการ mommy bear clubรับข้อมูลโภชนาการ พัฒนาการ การดูแลลูกน้อย​
  • ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ mommy bear clubปรึกษาพูดคุยกับทีมพยาบาล ผู้เชี่ยวชาญ ฟรี 24 ชม.​
  • สิทธิประโยชน์ mommy bear club สาระน่ารู้ และสิทธิประโยชน์ ส่งตรงผ่านไลน์

สมัครคลับแม่หมี

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง